Aşağıdaki kapsamlı siyaset bilimi odaklı yazıda “Bihter ismi Kur’ân’da geçiyor mu?” sorusunu sadece bir dinî metin sorusu olarak değil; iktidar, kurumlar, yurttaşlık, ideolojiler, demokrasi, meşruiyet ve katılım gibi siyasal kavramlarla ilişkilendirerek tartışacağız. Yazının sonunda sizi kendi görüşlerinizi paylaşmaya ve düşünmeye davet edecek sorular da bulacaksınız.
Giriş: Bir Sorunun Sosyopolitik Nesnesi Olarak “Bihter İslâmî Metinlerde Geçer mi?”
Bir toplumun kolektif bilinç haritası üzerinde isimler, yalnızca bireysel kimlik etiketleri değil; kültürel kodlar, güç ilişkileri ve normatif otoritelerin uzantılarıdır. Bu bağlamda “Bihter ismi Kur’ân’da geçiyor mu?” sorusu, salt dinî bir içerik sorgusundan ibaret değildir; aynı zamanda siyaset bilimi perspektifiyle baktığımızda toplumun nasıl organize edildiğini, hangi söylem ve referansların meşrulaştırıldığını, yurttaşların kimlikle ilgili hegemonik söylemler içinde konumlandığını anlamamıza ışık tutar.
Bu soruya doğrudan bakarsak: Bihter ismi Kur’ân-ı Kerîm’de geçmemektedir. Arapça olmayan bu isim, Arapça dini metinde yer almaz ve Kur’ânî bir kavram ya da kişi adı değildir. Bu durum isim etimolojisinin kültürel ve dilsel sınırlarıyla ilişkilidir. ([KARAR][1])
Ancak bu “geçmeme” durumu, toplumsal alanda bir isim, kimlik ve referans olarak nasıl işlev kazandığını sorgularken bir başlangıç noktası oluşturmalıdır.
Bihter İsmi ve Sembolik Politika
Kimlik, Adlandırma ve Kurumlar
Devletler ve kurumlar, kimi zaman bireylerin isimlerini bile düzenleyerek toplum üzerinde normatif denetim kurar. Resmî nüfus kayıtları, eğitim müfredatları ve medyada kullanılan isimler üzerinden bile bir ideoloji üretimi söz konusudur. Bu bağlamda insanların isimleri sadece “kişisel seçim” değil, aynı zamanda toplumsal normlarla çakışan veya onlarla uyumlu olabilen birer siyasal ve kültürel sembol haline gelir.
Bihter gibi Arapça olmayan Farsça kökenli bir isim, modern Türkiye toplumunda yaygınlaşırken, devletin resmî söyleminde Arapça Kur’ânî isimlere kıyasla farklı bir kültürel meşruiyet hattı üzerinde yer bulur. Bu durum, isimlerin siyasi söylemler aracılığıyla nasıl meşrulaştırıldığını veya damgalandığını gösterir.
Dinî Metinlerde Geçme, Meşruiyet ve Yurttaşlık
Bir isim Kur’ân’da geçiyorsa bu, toplumda genellikle daha “İslâmî refrenlerle uyumlu” bir meşruiyet kazanmasına yol açar. Örneğin, Meryem, Musa, Yusuf gibi isimler doğrudan Kur’ânî bir referans üretirken yurttaşın aidiyet hissini kolaylaştırabilir. ([Kuranik İsimler][2])
Bihter gibi bir isim, Kur’ânî referansın dışında olduğunda, toplumun farklı kesimlerinde farklı ideolojik yükler taşır: kimi kesimler için modern, kimi kesimler için seküler bir tercih olarak görülebilir; kimi kesimler için ise kültürel/-estetik milliyetçi bir ifade biçimi olabilir. Bu çeşitlilik, yurttaş kimliğinin çokkatmanlı ve müzakere edilebilir olduğunu gösterir.
İktidar Söylemleri ve Sembolik Mekânlar
Devlet ve Dinî Politikalar
Bir devletin dinî metinleri resmî metinler arasına eklemesi veya çıkarması, iktidarın kültürel stratejisiyle yakından ilgilidir. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, modern devletler bünyesinde din ve devlet ilişkisi çeşitli şekilde konumlandığında, kimin isimlerinin resmî alanlarda görünür olduğu da buna göre şekillenir.
Modern Türkiye’de, Aşk-ı Memnu gibi popüler kültür ürünleri aracılığıyla “Bihter” gibi isimlerin yaygınlaşması, devletin resmî eğitiminin dışında kültürel üretim alanlarının yurttaş kimlikleri üzerindeki rolünü gösterir. Bu durum bir yandan resmî ideolojinin sınırlarını sorgulatırken, diğer yandan çeşitli sosyal kesimlerdeki katılım ve temsil meselelerini açığa çıkarır.
İdeolojiler Arası Çatışma
Dinî referanslara dayalı isimlerin popüler isimlerle çatışması, ideolojik kutuplaşmanın bir örneğidir. Bu, geleceğin yurttaşlarının kimliklerini hangi referanslara göre tanımladığı, hangi değerlerle özdeşleştiği ve hangi ideolojinin hegemonik olduğu konusunda sorular üretir:
– Bir isim seçerken “Kur’ânî geçişlilik” mi yoksa “popüler kültür estetiği” mi belirleyici olur?
– Bu tercih, bireyin siyasal konumunu ya da sosyal aidiyetini nasıl etkiler?
Demokrasi, Katılım ve Kültürel Çeşitlilik
Kültürel Çoğulculuk ve Resmî Normalizasyon
Demokratik toplumlarda, çeşitli kültürel ve dilsel geçmişlere sahip isimlerin varlığı bir çoğulculuk göstergesi olarak okunabilir. Bihter gibi isimlerin yaygınlaşması, toplumda kültürel çeşitlilik ve katılım açısından bir potansiyel alan açar; yurttaşlar kendi kültürel ifade biçimlerini daha özgürce sergilerler.
Ancak bu durum, devletin eğitimde, medyada ve kamu söylemlerinde hangi isimlerin görünürlüğünü teşvik ettiği sorusunu gündeme getirir. Devlet politikaları, “meşruiyet” hattını belirlerken kimi zaman dinsel referanslara ağırlık verir, kimi zaman ise daha seküler ve bireysel tercihlere alan açar.
Katılımın Demokratik Boyutu
Bir yurttaşın isim seçimi, salt bireysel tercih değil, aynı zamanda toplumsal alana katılımın bir parçasıdır. Bu katılım, bireyin kendisini toplum içinde nasıl konumlandırdığına ilişkin bir tür siyasi ifadedir.
Toplumda isimlerin dönüştürücü gücü, demokrasi alanında da bir yansıma bulur:
– Hangi isimler resmî eğitimde, kütüphanelerde, medyada daha görünür?
– İsimlerin görünürlüğü, bireyin sosyal sermayesini ve toplumsal saygınlığını nasıl etkiler?
Güncel Siyasal Olaylar ve Kimlik Siyaseti
Bugün pek çok ülkede isim siyaseti, göçmenlerin, azınlıkların ve kadınların temsili üzerinden tartışılıyor. Örneğin Avrupa’da Müslüman kökenli isimlerin “uyum” tartışmalarına konu olması, bir ismin dinî metinlerde geçip geçmediğinden bağımsız olarak yurttaşın toplumsal kabulü ile ilişkilendiriliyor.
Benzer şekilde Türkiye’de “Bihter gibi isimlerin” popüler kültür aracılığıyla yaygınlaşması, toplumdaki identite politics (kimlik siyaseti) bağlamında okunabilir:
– Bu isimleryle özdeşleşen kesimler hangi siyasal bloklarda yer alıyor?
– Hangi değerler bu isimleri benimsetiyor?
Bu sorular, bireysel isim tercihinin siyasî hizalanmaları ve ideolojik aidiyetleri nasıl tetiklediğini gösterir.
Sonuç: Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İsim Sorgulaması
Sonuç olarak, “Bihter ismi Kur’ân’da geçiyor mu?” sorusu tek başına olumsuz bir yanıtla kapanacak bir dini bilgi sorusu değildir. Bu sorunun siyasî okumaları bize şunları gösterir:
Bir isim metinde geçmese de toplumda kültürel temsil, medya etkisi ve ideolojik üretim dinamikleri tarafından şekillendirilir. ([KARAR][1])
– Kurumlar, isimlerin görünürlüğünü ve dolayısıyla normatif meşruiyeti belirleme kapasitesine sahiptir.
– Yurttaşlık, isim aracılığıyla kendini ifade eden bireysel ve kolektif kimlikleri kapsar; bu da demokratik katılımın bir parçasıdır.
İsim siyaseti, bir toplumun ideolojiler, güç ilişkileri ve kültürel çeşitlilikle nasıl başa çıktığının göstergesidir.
Sizi Düşünmeye Davet Eden Sorular
– Bir ismin dinî metinlerde geçip geçmemesi toplumdaki siyasî meşruiyetini nasıl etkiler?
– Sizce devletlerin isim politikaları yurttaş katılımını ve aidiyetini nasıl şekillendiriyor?
– Popüler kültürün isim tercihleri üzerindeki etkisi, geleneksel referanslarla nasıl bir çatışma veya uzlaşı yaratır?
Bu sorular, bireysel deneyimlerinizle toplumun siyasal yapısına ilişkin derinlemesine düşünmenizi teşvik edecek niteliktedir. Siz bu bağlamda ne düşünüyorsunuz? Her okuyucunun bakışı, bu tartışmayı zenginleştirecektir.
[1]: “Bihter isminin anlamı nedir, ne anlama geliyor? Bihter ne demek …”
[2]: “Muslim Baby Names | Newest Islamic Boy and Girl Names | Expert Answers”