Kur’an’a Göre Kimlere Nikah Düşmez? Toplumsal Cinsiyet ve Adalet Perspektifinden Bir Değerlendirme
Kur’an’a göre nikah, belirli kurallar çerçevesinde yapılması gereken kutsal bir birlikteliktir. Fakat bu birlikteliğin sınırları da açıkça çizilmiştir. Peki, Kur’an’a göre kimlere nikah düşmez? Toplumda ve özellikle farklı cinsiyet gruplarında bu soruya verilen yanıtlar, bazen çok daha derin bir tartışmayı tetikler. Bu yazıda, Kur’an’daki bu düzenlemeleri toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından irdeleyeceğiz.
Kur’an’da Nikahın Sınırları: Kimlere Nikah Düşmez?
Kur’an, nikah konusunda belirli kurallar ve sınırlar belirlemiştir. Bu sınırlar, hem cinsiyet hem de akrabalık ilişkilerine göre şekillenir. Nikah düşmeyen kişiler, başta yakın akrabalar olmak üzere, eşcinsel ilişkilerde bulunanlar, zaten evli olanlar ve bazı inanç farklılıkları nedeniyle evlenmesi uygun olmayan kişiler olarak kategorize edilebilir.
1. Akrabalık Sınırları:
Kur’an’a göre, belirli akrabalık ilişkileri içerisinde olan kişiler birbirleriyle evlenemezler. Bu, anne, baba, kardeş, teyze, hala, amca, dayı gibi yakın akrabalık ilişkilerini kapsar. Ancak, evlenmesi yasak olan akraba gruplarının dışında kalan insanlar, evlilik için uygun olabilir. Bu noktada, “Nikah düşmez” ilkesinin, aile yapısının korunması, ahlaki sınırların çizilmesi adına önemli bir yeri vardır.
2. Eşcinsel İlişkiler ve Kadın-Erkek Farklılıkları:
Kur’an, cinsel ilişkiyi, insanın doğal yaratılışına uygun bir bağlamda tanımlar ve kadınla erkek arasındaki evliliği esas alır. Eşcinsel ilişkiler, İslam’da haram kabul edilmiştir ve bu, evliliğin esas aldığı temel kurallardan biridir. Bu, toplumsal anlamda, toplumun büyük çoğunluğunun normlarına uymayan bireyler için ciddi bir dışlanma oluşturabilir. Ancak bu dışlanma, aslında insan hakları perspektifinden bakıldığında, bir çelişkiyi beraberinde getirebilir.
Toplumsal Cinsiyetin Etkisi: Farklı Grupların Durumu
Kur’an’a göre kimlere nikah düşmez sorusunun yanıtı, toplumda farklı gruplar üzerinde çok farklı etkiler yaratır. Bu etkiyi, özellikle sokakta, iş yerinde veya toplu taşımada gözlemlediğim sahnelerden çok rahat bir şekilde anlayabiliyoruz.
Kadınlar ve Erkekler Arasındaki Eşitsizlik:
İslam toplumlarında, kadınların evlenme hakkı genellikle çok daha fazla sosyal ve kültürel engel ile karşı karşıya kalabiliyor. Kadınların nikah konusunda daha sıkı sınırlarla karşılaşması, onların toplumdaki statülerinin ve haklarının daha kısıtlı olmasından kaynaklanıyor olabilir. Örneğin, şehirde gördüğümüz bir kadın, hem işyerinde hem de sosyal hayatta pek çok kez eşinin izniyle hareket etmek zorunda kalıyor. Her zaman, toplumdan toplumda farklı olmakla birlikte, kadına nikah ve evlilik konusunda sosyal baskılar ve dualar da yönlendirilir.
Eşcinsellik ve Dışlanmışlık:
İstanbul’daki sokakta yürürken, çevremdeki kadın ve erkeklerin bakışları, davranışları, özellikle de homofobik tepkileri oldukça dikkatimi çekiyor. Eşcinsel bir birey olarak yaşamaya çalışan birinin, toplumda nasıl dışlandığını, gözlemleriyle daha iyi anlayabiliyorum. Kimse bu konuda kendi görüşünü yüksek sesle dile getirmese de, eşcinsel bireylere yönelik olumsuz tutumlar ve gizli dışlanmalar, insanların evlenmelerini zorlaştıran bir engel oluşturuyor. Kur’an’da evlilik, doğal bir eşleşme üzerinden tanımlansa da, toplumsal normlar, inançlar ve önyargılar daha farklı bir yol izliyor.
Toplumsal Cinsiyet Normları ve Evlilik:
Sosyal medya platformlarında, “eşcinsellik” ya da “toplumsal cinsiyet kimliği” üzerine yapılan tartışmalar, Kur’an’daki bu yasaklarla ne kadar örtüşüyor? Ve evlenmeye uygun olmayan kimseler arasında, yalnızca akrabalık ilişkileri değil, toplumsal normların dayattığı cinsiyet rollerinin de etkisi büyük. Kadınlar ve erkekler, sosyal hayatta birbirlerinden farklı beklentilerle karşılaşırken, bu etkiler evlilik kurumunun da sınırlanmasına yol açabiliyor.
Sosyal Adalet ve Çeşitlilik Perspektifinden İslam’ın Nikah Politikaları
Kur’an’a göre kimlere nikah düşmez sorusunun en önemli boyutlarından biri, toplumsal adaletle bağlantılıdır. İslam, insanları eşit yaratmıştır, fakat bu eşitlik, bazen toplumsal yapılar ve pratiklerde eksik kalabiliyor. Akrabalık ilişkilerinin dışında kalan bireyler, eğer toplumsal normlara ve inançlara uyuyorsa evlenebilir. Ancak bir kişinin eşcinsel olması, kadının evlenmesi veya bir kişinin başka bir dinle evlenmesi gibi durumlar, ciddi toplumsal ve hukuki engellerle karşı karşıya kalabiliyor. Bu engeller, aslında sosyal adaletle çok örtüşmeyen uygulamalara yol açabiliyor.
Örneğin, bir arkadaşımın yaşadığı bir durumu hatırlıyorum: Kendisinin gay olduğunu çok iyi biliyorduk, fakat her ortamda kimse ona evliliğin ne kadar doğal olduğunu savunmadı. Sosyal adaletin henüz tam anlamıyla kurulamamış olması, bu tür ayrımcı tutumların hâlâ yaşanmasına sebep olabiliyor. Bu, her ne kadar Kur’an’ın belirlediği “kimlere nikah düşmez” kriterlerinden çok farklı olsa da, gündelik yaşamda nikahın anlamını ve toplumdaki yeri üzerine daha derin bir sorgulama yapılması gerektiğini düşünüyorum.
Sonuç: Kur’an’ın Kapsamı ve Günümüzdeki Uygulamalar
Kur’an’a göre kimlere nikah düşmez sorusunun cevabı, her ne kadar kutsal bir kaynaktan gelse de, bu durumun toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet anlayışı ile uyumlu olup olmadığı tartışmaya açıktır. İslam’ın temel ilkeleri, eşitlik ve insan hakları açısından her bireye eşit yaklaşmayı savunsa da, günlük hayatın içinde bu kuralların uygulanışı bazen ne yazık ki çok farklı şekillerde karşımıza çıkabiliyor. Sadece dini metinler üzerinden değil, sosyal ve kültürel normlar üzerinden de evlilik, ilişkiler ve toplumsal adalet yeniden ele alınmalı. Bu, hem inançlarımızla hem de insana dair değerlerle örtüşen bir anlayışa ihtiyaç duyduğumuzu gösteriyor.